Trong giai đoạn 2021-2022, chơi game kiếm tiền (play-to-earn) từng là một trong những từ khóa “nóng” nhất của thị trường crypto. Tại Việt Nam, xu hướng này không chỉ dừng lại ở cộng đồng đầu tư mà còn lan rộng sang cả những người chưa từng tiếp xúc với blockchain trước đó. Nhiều người bắt đầu chơi game không phải vì giải trí, mà vì kỳ vọng tạo ra thu nhập thực sự.
Ở thời điểm đó, những câu chuyện về việc kiếm vài trăm đến vài nghìn USD mỗi tháng từ game blockchain không phải là hiếm. Đặc biệt trong giai đoạn giãn cách xã hội, không ít người tại TP.HCM hay Hà Nội đã xem đây như một “công việc tạm thời” khi nguồn thu nhập truyền thống bị gián đoạn. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, mô hình này bắt đầu bộc lộ những vấn đề cốt lõi.
Khi “kiếm tiền từ game” không còn dễ dàng
Thực tế tại Việt Nam cho thấy, sau đỉnh cao của Axie Infinity, rất nhiều người chơi đã rơi vào trạng thái thua lỗ khi giá token giảm mạnh. Những “guild” từng hoạt động sôi nổi với hàng trăm tài khoản dần giải thể. Các nhóm cộng đồng trên Facebook và Discord vốn rất nhộn nhịp cũng trở nên trầm lắng.
Điều đáng chú ý là phần lớn người tham gia thời điểm đó không thực sự quan tâm đến game, mà chỉ tập trung vào lợi nhuận. Khi phần thưởng giảm, động lực cũng biến mất.
Nhìn lại giai đoạn này, có thể thấy một số vấn đề phổ biến đã xuất hiện rất rõ:
- Mô hình kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào người chơi mới
- Token bị lạm phát nhanh, thiếu cơ chế cân bằng
- Gameplay đơn giản, không đủ giữ chân người dùng lâu dài
Đây chính là điểm yếu lớn nhất của mô hình play-to-earn giai đoạn đầu: nó vận hành giống một hệ thống tài chính hơn là một sản phẩm giải trí.
Người chơi Việt đang dần “trưởng thành” hơn
Sau cú sốc của thị trường, hành vi người dùng tại Việt Nam đã thay đổi rõ rệt. Nếu như trước đây, việc tham gia một game mới có thể diễn ra chỉ sau vài bài post “shill” trên mạng xã hội, thì hiện tại người chơi đã thận trọng hơn rất nhiều.
Nhiều cộng đồng crypto Việt Nam bắt đầu phân tích sâu về mô hình kinh tế trong game, cách phân bổ token, cũng như vòng đời dự án. Những thuật ngữ như “token sink”, “inflation” hay “sustainability” không còn xa lạ với người chơi phổ thông. Quan trọng hơn, người dùng dần nhận ra rằng để tồn tại lâu dài, game blockchain cần phải quay về giá trị cốt lõi: gameplay.
Trong bối cảnh đó, việc hiểu đúng cách thị trường vận hành trở thành yếu tố then chốt đối với người chơi. Thay vì chỉ tham gia theo xu hướng, nhiều người bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về cách các hệ sinh thái Web3 hoạt động, từ cơ chế phân bổ token cho đến cách dự án duy trì giá trị lâu dài.
Chính sự thay đổi trong cách tiếp cận này cũng khiến nhu cầu về nguồn thông tin đáng tin cậy tăng lên. Thay vì phụ thuộc vào những nội dung mang tính lan truyền trên mạng xã hội, người chơi có xu hướng tham khảo các nền tảng tổng hợp như NIHONCASI để có góc nhìn đầy đủ hơn trước khi đưa ra quyết định tham gia một dự án hay đầu tư vào một game blockchain nào đó.
Sự chuyển dịch âm thầm nhưng quan trọng của ngành
Thay vì quảng bá rầm rộ như giai đoạn trước, nhiều dự án game blockchain hiện nay chọn cách phát triển “chậm mà chắc”. Một số studio bắt đầu tập trung vào trải nghiệm người chơi trước, sau đó mới tích hợp yếu tố blockchain như một phần bổ trợ.
Sự thay đổi này thể hiện rõ ở cách các dự án thiết kế sản phẩm:
- Gameplay được đầu tư như game truyền thống
- Blockchain hoạt động “ẩn”, không gây phức tạp cho người chơi
- Phần thưởng được kiểm soát để tránh lạm phát
Điều này dẫn đến một thực tế: “earn” không còn là lý do chính để tham gia, mà trở thành một phần giá trị cộng thêm.
Góc nhìn của các chuyên gia trong ngành game blockchain
Theo Gabby Dizon – đồng sáng lập Yield Guild Games, một trong những tổ chức đầu tư và phát triển game blockchain lớn trên thế giới, vấn đề của play-to-earn không nằm ở ý tưởng, mà nằm ở cách triển khai trong giai đoạn đầu.
Ông từng chia sẻ rằng: “Chúng ta đã quá tập trung vào ‘earn’ mà quên mất rằng ‘play’ mới là yếu tố giữ chân người dùng.” Nhận định này phản ánh rất rõ những gì đã xảy ra tại Việt Nam. Khi lợi nhuận giảm, người chơi rời đi vì họ không có lý do nào khác để ở lại. Điều này buộc các nhà phát triển phải thay đổi tư duy: game trước hết phải là game, sau đó mới là một hệ thống kinh tế.
Cũng theo Dizon, tương lai của game blockchain sẽ xoay quanh việc xây dựng những nền kinh tế số bền vững, nơi người chơi tham gia vì trải nghiệm, cộng đồng và giá trị dài hạn – chứ không phải chỉ vì lợi nhuận ngắn hạn.
Việt Nam vẫn là thị trường tiềm năng
Dù trải qua nhiều biến động, Việt Nam vẫn là một trong những thị trường game blockchain năng động nhất nhờ lực lượng người dùng trẻ, am hiểu công nghệ. Nhiều dự án Web3 quốc tế chọn Việt Nam làm thị trường trọng điểm, nhưng cách tiếp cận đã thay đổi: thay vì hứa hẹn lợi nhuận cao, họ tập trung vào trải nghiệm, cộng đồng và giá trị dài hạn.
Play-to-earn không biến mất, mà chuyển từ mô hình đầu cơ thành một phần của hệ sinh thái game và Web3 rộng lớn hơn. Thị trường Việt Nam đang trưởng thành rõ rệt: người chơi quan tâm đến giá trị thực và tính bền vững thay vì lợi nhuận ngắn hạn. Chính sự thay đổi này sẽ quyết định tương lai của game blockchain – không chỉ tại Việt Nam mà trên toàn cầu.
