Theo thông tin từ Bloomberg, Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc vừa yêu cầu một số cơ quan, tổ chức trực thuộc nhà nước khẩn trương gỡ bỏ phiên bản Windows 10 tùy chỉnh, sớm hơn đáng kể so với kế hoạch trước đó.
Phiên bản hệ điều hành này được phát triển bởi C&M Information Technologies (CMIT), vốn được thiết kế dành riêng cho môi trường chính phủ Trung Quốc. Trước đó, công ty từng lên kế hoạch hỗ trợ đến tháng 2/2027, nhưng thời hạn hiện đã được đẩy nhanh hơn.
Trung Quốc bất ngờ yêu cầu loại bỏ Windows 10 khỏi khối cơ quan nhà nước
Theo những người am hiểu vấn đề, quyết định đẩy nhanh thời hạn được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng leo thang. Tuy nhiên, giới chức Trung Quốc được cho là chưa xác định được bất kỳ lỗ hổng bảo mật cụ thể nào liên quan đến phiên bản Windows này.
Về phía Microsoft, hãng tuyên bố không ghi nhận bất kỳ sự cố bảo mật nào liên quan đến sản phẩm. Công ty khẳng định hệ điều hành vẫn đang nhận được các bản vá bảo mật định kỳ.
Đại diện Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc và CMIT hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.
Đáng chú ý, mốc thời gian mới được hé lộ chỉ vài tuần trước cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong bối cảnh hai cường quốc đang cạnh tranh gay gắt về công nghệ và an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, các nguồn thạo tin nhận định chưa có dấu hiệu nào cho thấy quyết định loại bỏ Windows lần này có liên hệ trực tiếp đến cuộc gặp song phương sắp tới.
Microsoft từng bắt tay Trung Quốc phát triển phiên bản Windows độc quyền
Windows 10 China Government Edition là thành quả từ thỏa thuận hợp tác đặc biệt giữa Microsoft và phía Trung Quốc.
CMIT ra đời vào năm 2016 theo mô hình liên doanh giữa Microsoft và Tập đoàn Công nghệ Điện tử Trung Quốc (CETC) – một doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước.
Chỉ một năm sau đó, Microsoft chính thức trình làng Windows 10 China Government Edition – phiên bản Windows 10 Enterprise được tinh chỉnh dành riêng cho các cơ quan chính phủ Trung Quốc.
Ở phiên bản này, Microsoft đã lược bỏ một số tính năng không cần thiết cho môi trường công quyền, điển hình như OneDrive. Đồng thời, Chính phủ Trung Quốc được trao quyền quản lý sâu hơn đối với dữ liệu đo từ xa và quy trình cập nhật hệ thống.
Bên cạnh đó, hệ điều hành còn tích hợp các thuật toán mã hóa nội địa của Trung Quốc để đáp ứng yêu cầu khắt khe về bảo mật và quản trị dữ liệu.
Những đơn vị thử nghiệm đầu tiên gồm có Tổng cục Hải quan Trung Quốc, chính quyền thành phố Thượng Hải và Westone, một công ty công nghệ thông tin nhà nước.
Phiên bản Windows tùy biến không đạt kỳ vọng phổ biến tại Trung Quốc
Dù được xây dựng dành riêng cho thị trường Trung Quốc, Windows 10 China Government Edition cuối cùng vẫn không đạt mức độ phủ sóng như kỳ vọng của Microsoft.
Hãng tin Reuters gần đây đã phân tích sáu văn bản hướng dẫn mua sắm máy tính của chính phủ Trung Quốc, công bố trong khoảng thời gian từ tháng 12/2023 đến tháng 5/2026.
Kết quả chỉ ra rằng năm trên sáu tài liệu không đưa ra khuyến nghị sử dụng sản phẩm của Microsoft. Văn bản còn lại tuy có nhắc đến Windows 10 China Government Edition nhưng kèm theo những yêu cầu quản trị bổ sung mà Microsoft buộc phải đáp ứng.
Điều đó cho thấy ngay cả phiên bản Windows được thiết kế riêng cho chính phủ Trung Quốc cũng đang gặp nhiều khó khăn trong việc giữ vững chỗ đứng tại thị trường nội địa.
Bắc Kinh đẩy mạnh lộ trình thay thế công nghệ ngoại nhập
Việc loại bỏ Windows nằm trong chiến lược tổng thể của Trung Quốc nhằm từng bước giảm sự phụ thuộc vào phần cứng và phần mềm do nước ngoài cung cấp.
Suốt nhiều năm qua, chính quyền Bắc Kinh liên tục khuyến khích các cơ quan nhà nước chuyển sang sử dụng những sản phẩm được đánh giá là “an toàn và đáng tin cậy” do doanh nghiệp trong nước phát triển.
Từ năm 2023, các quy định mua sắm công đã siết chặt hơn tiêu chuẩn đối với bộ vi xử lý và hệ điều hành được sử dụng trong hệ thống chính phủ.
Danh mục CPU được phê duyệt chủ yếu gồm những sản phẩm do các đơn vị Trung Quốc phát triển, còn nền tảng phổ biến từ Intel, AMD hay Microsoft đang dần bị siết chặt.
Về hệ điều hành, Trung Quốc đang ưu tiên các nền tảng như Kylin và Tongxin – vốn chủ yếu dựa trên nền tảng Linux. Song song đó, dự án mã nguồn mở openKylin cũng nhận được hỗ trợ để hướng đến xây dựng hệ sinh thái phần mềm nội địa đủ sức thay thế Windows lẫn macOS.
Sự hiện diện của Microsoft tại Trung Quốc ngày càng bị thu hẹp
Những chuyển biến này đang gia tăng áp lực lên hoạt động kinh doanh của Microsoft tại thị trường Trung Quốc.
Theo các báo cáo gần đây, ít nhất 15 chi nhánh và liên doanh của Microsoft tại Trung Quốc đã phải đóng cửa trong vòng 5 năm trở lại đây.
Dẫu vậy, Microsoft vẫn tiếp tục bám trụ tại thị trường tỷ dân, đặc biệt trong lĩnh vực điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo, cung cấp dịch vụ cho các doanh nghiệp Trung Quốc có hoạt động quốc tế.
Việc Trung Quốc liên tục thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ nội địa đồng nghĩa vai trò của Windows trong khu vực nhà nước có thể còn tiếp tục suy giảm. Với Microsoft, đây rõ ràng là một bước ngoặt đáng chú ý khi ngay cả phiên bản Windows được tùy biến riêng để đáp ứng yêu cầu của Bắc Kinh cũng có nguy cơ bị loại bỏ sớm hơn dự kiến.
