Theo thông tin công bố ngày 12/3, doanh nhân Việt Nam Chu Đăng Khoa (hay còn gọi Michael Chu) đã có mặt tại Tòa án Kempton Park ở Nam Phi sau khi bị bắt trong quá trình điều tra đường dây buôn bán sừng tê giác quy mô lớn. Ông được cho là chủ sở hữu khu bảo tồn Voi Game Lodge.
Theo hồ sơ điều tra, vụ việc tại Voi Game Lodge bị nghi ngờ là một vụ cướp được dàn dựng nhằm hợp thức hóa việc đưa sừng tê giác ra khỏi khu bảo tồn. Cơ quan công tố Nam Phi cho biết phiên xin tại ngoại đối với Chu Đăng Khoa sẽ được tổ chức trong thời gian tới, và cơ quan công tố được cho là sẽ phản đối do lo ngại nguy cơ bỏ trốn.
Đáng chú ý, Chu Đăng Khoa từng bị xử phạt và bị trục xuất khỏi Nam Phi vào năm 2011 vì tàng trữ trái phép sừng tê giác. Việc vị doanh nhân này tiếp tục dính líu tới một vụ án liên quan đến buôn bán động vật hoang dã đang khiến cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm. Hiện vụ án đang được mở rộng điều tra để làm rõ vai trò của các cá nhân liên quan.
Theo thông cáo do nghị sĩ Andrew de Blocq thuộc Đảng Democratic Alliance công bố, vụ việc còn liên quan tới công dân Việt Nam Huy Bảo Trần, bị bắt tại sân bay Cape Town khi đang tìm cách rời Nam Phi. Bên cạnh đó, hai nghi phạm người Nigeria cũng đã bị bắt trước đó vì liên quan đến vận chuyển sừng tê giác và xương động vật hoang dã trái phép. Những đối tượng này được cho là có liên hệ với vụ mất 98 chiếc sừng tê giác tại Voi Game Lodge, một vụ việc được cho là cướp dàn dựng nhằm hợp thức hóa việc đưa tang vật ra khỏi khu bảo tồn.
Cơ quan điều tra cho biết các lô hàng sừng tê giác từng bị thu giữ tại sân bay Changi (Singapore) có dấu hiệu trùng khớp với số tang vật bị báo mất tại Nam Phi. Mẫu ADN từ sừng tê giác, phương tiện vận chuyển và kho lưu trữ đã được gửi giám định, và kết quả dự kiến sẽ được sử dụng làm chứng cứ trong quá trình truy tố. Nhà chức trách cũng đang làm rõ vai trò của các cá nhân, công ty xuất nhập khẩu và các cơ sở nuôi nhốt động vật bị nghi có liên quan đến đường dây này.
Phía Democratic Alliance nhận định các vụ bắt giữ gần đây cho thấy lực lượng chức năng Nam Phi đang chuyển hướng sang điều tra những người tổ chức và tài trợ phía sau các mạng lưới săn trộm, thay vì chỉ xử lý các đối tượng trực tiếp tham gia. Theo DA, buôn bán động vật hoang dã là một phần của mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia, có liên quan đến rửa tiền, buôn lậu và tham nhũng, do đó cần sự phối hợp giữa nhiều quốc gia để triệt phá.
Nam Phi hiện là quốc gia có quần thể tê giác lớn nhất thế giới, nên việc bảo vệ loài động vật này được xem là trách nhiệm của quốc gia và cũng là nghĩa vụ toàn cầu. Theo DA, trong hai năm gần đây, số vụ săn trộm tê giác đã giảm khoảng 16% mỗi năm, cho thấy có những tiến triển đáng kể trong nỗ lực ngăn chặn buôn bán động vật hoang dã trái phép.
Hiện vụ án vẫn đang được mở rộng điều tra. Các phiên điều trần tiếp theo sẽ xem xét việc cho tại ngoại đối với các nghi phạm, đồng thời làm rõ vai trò của những người bị cho là đứng sau đường dây buôn bán sừng tê giác quy mô lớn tại Nam Phi suốt nhiều năm.
