Theo những thông tin rò rỉ mới nhất, iPhone 18 Pro Max có thể là mẫu iPhone đầu tiên được trang bị hệ thống khẩu độ biến thiên cơ học. Khác với khẩu độ cố định trên hầu hết smartphone hiện nay, cơ chế này dùng các lá khẩu độ vật lý để thay đổi kích thước cửa mở của ống kính, từ đó kiểm soát chính xác lượng ánh sáng đi vào cảm biến.
Khẩu độ biến thiên trên iPhone 18 Pro Max mang lại gì cho camera smartphone?
Với máy ảnh chuyên nghiệp, khẩu độ là một trong ba yếu tố cốt lõi của tam giác phơi sáng, bên cạnh tốc độ màn trập và ISO. Khẩu độ càng rộng, ví dụ f/1.4 hay f/1.8, càng cho nhiều ánh sáng vào cảm biến, rất hữu ích khi chụp thiếu sáng hoặc cần tạo hậu cảnh xóa mờ. Ngược lại, khẩu độ nhỏ như f/8 hoặc f/16 giúp hạn chế ánh sáng, đồng thời tăng độ sâu trường ảnh để nhiều chi tiết trong khung hình cùng sắc nét.
Trên smartphone, các nhà sản xuất thường dựa vào thuật toán xử lý ảnh để mô phỏng những hiệu ứng này. Samsung từng thử nghiệm khẩu độ kép trên Galaxy S9 và Galaxy S10, cho phép camera chính chuyển đổi giữa f/1.5 và f/2.4. Tuy nhiên, chỉ có hai mức khẩu độ khiến sự khác biệt quang học không quá rõ với người dùng phổ thông, nên sau đó hãng chuyển trọng tâm sang nhiếp ảnh điện toán.
Apple đang chọn hướng tiếp cận linh hoạt hơn. Dòng iPhone Pro hiện dùng khẩu độ cố định f/1.78 trên camera chính 48MP, trong khi hệ thống khẩu độ biến thiên được đồn đoán chỉ xuất hiện trên iPhone 18 Pro Max. Nếu trở thành hiện thực, người dùng có thể chủ động điều chỉnh lượng ánh sáng và độ sâu trường ảnh trực tiếp bằng phần cứng thay vì phụ thuộc phần mềm xử lý sau khi chụp.
Lợi ích rõ nhất của khẩu độ biến thiên nằm ở ảnh thiếu sáng và độ sâu trường ảnh
Một trong những lợi ích dễ thấy nhất của khẩu độ biến thiên là khả năng thích ứng linh hoạt với từng điều kiện chụp. Khi ánh sáng yếu, khẩu độ có thể mở rộng để thu nhiều ánh sáng hơn, giúp ảnh sáng rõ hơn và không cần đẩy ISO lên quá cao.
Ảnh minh họa: khẩu độ biến thiên giúp chụp thiếu sáng tốt hơn.
Ngược lại, khi chụp phong cảnh hoặc ảnh nhóm, thu hẹp khẩu độ giúp tăng độ sâu trường ảnh, giữ cho cả chủ thể tiền cảnh lẫn hậu cảnh đều nét. Đây là khác biệt quan trọng giữa hiệu ứng quang học thật sự và hiệu ứng xóa phông mô phỏng bằng thuật toán.
Nhiếp ảnh gia Frank Filiatrault nhận định khẩu độ biến thiên cho phép người dùng điều chỉnh ánh sáng và tạo hiệu ứng bokeh, độ sâu trường ảnh một cách sáng tạo mà không phụ thuộc hoàn toàn vào xử lý phần mềm. Trong các tình huống phức tạp, việc kiểm soát ánh sáng ngay từ khâu ghi hình mang lại lợi thế mà hậu kỳ khó tái tạo được.
Ảnh minh họa: khẩu độ biến thiên tạo hiệu ứng bokeh linh hoạt.
Với video, kiểm soát khẩu độ cũng mở ra nhiều lựa chọn sáng tạo hơn. Chẳng hạn, hệ thống có thể dùng để cân bằng ánh sáng khi chuyển bối cảnh hoặc hỗ trợ hiệu ứng chuyển động, phơi sáng dài trong điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là những kỳ vọng từ công nghệ chứ chưa phải tính năng được Apple xác nhận.
Một nâng cấp khác được đồn đoán trên iPhone 18 Pro Max là camera telephoto hỗ trợ zoom quang học 6x. Nếu cùng xuất hiện, hai thay đổi này sẽ giúp iPhone 18 Pro Max khác biệt rõ rệt hơn so với iPhone 18 Pro tiêu chuẩn.
Người dùng phổ thông có thực sự cần khẩu độ cơ học trên smartphone?
Dù hữu ích với người đam mê nhiếp ảnh, khẩu độ biến thiên khó có thể thuyết phục người dùng phổ thông. Phần lớn người mua smartphone hiện nay không quan tâm đến f-stop, tốc độ màn trập hay ISO. Họ chỉ cần camera chụp ảnh đẹp trong nhiều hoàn cảnh mà không phải tinh chỉnh thủ công.
Đó cũng là lý do các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp được hỏi đều không cho rằng một chiếc iPhone có khẩu độ biến thiên sẽ thay thế máy ảnh chuyên dụng. Nhiếp ảnh gia Ken Braswell khẳng định ông vẫn dùng iPhone chủ yếu để ghi lại hậu trường, bố trí ánh sáng hoặc lưu trữ quá trình làm việc trong studio, chứ không xem đây là thiết bị chụp ảnh thay thế máy ảnh chuyên nghiệp.
Ảnh minh họa: iPhone 18 Pro Max không thay thế hoàn toàn máy ảnh chuyên dụng.
Frank Filiatrault cũng nhận định smartphone vẫn phù hợp hơn với nội dung hậu trường, vlog du lịch và mạng xã hội. Theo ông, sự tiến bộ của phần cứng camera trên điện thoại có thể trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực, đồng thời khuyến khích thêm nhiều người sáng tạo nội dung hình ảnh.
Vì vậy, thách thức của Apple không chỉ là đưa khẩu độ cơ học vào iPhone mà còn phải biến công nghệ kỹ thuật này thành lợi ích dễ hiểu cho người dùng. Thay vì bắt người dùng biết cách chỉnh f/1.8 hay f/8, hệ thống có thể được tích hợp vào chế độ chụp trực quan, tự động lựa chọn khẩu độ phù hợp hoặc đưa ra các tùy chọn sáng tạo mà không cần hiểu sâu về nhiếp ảnh.
